Tác động của thuế quan trả đũa và chính sách miễn thuế mới của Hoa Kỳ đến thị trường vận chuyển hàng không giữa Trung Quốc, Đông Nam Á và Mỹ
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu đang chịu nhiều tác động từ các yếu tố địa chính trị và chính sách thương mại thay đổi liên tục, các mức thuế quan trả đũa do Hoa Kỳ áp đặt gần đây đang tạo ra làn sóng chấn động mạnh trong chuỗi cung ứng quốc tế — đặc biệt là đối với thị trường vận tải hàng không kết nối châu Á và Bắc Mỹ.
Tình hình trở nên phức tạp hơn khi các nhà xuất khẩu tại châu Á, đặc biệt là Trung Quốc và Đông Nam Á (ĐNA), phải đối mặt với những thay đổi đột ngột trong chính sách nhập khẩu của Hoa Kỳ, bao gồm cả việc kết thúc chính sách miễn thuế cho lô hàng nhỏ (de minimis), cũng như điều chỉnh thuế quan theo từng quốc gia.
Sự bất ổn do thuế quan trả đũa của Hoa Kỳ
Việc Hoa Kỳ áp thuế bổ sung đối với hàng hóa từ Trung Quốc như một phần của chính sách thương mại mang tính bảo hộ đã dẫn đến những phản ứng dây chuyền trong hoạt động logistics quốc tế. Mặc dù các vòng đàm phán gần đây giữa Hoa Kỳ và một số đối tác thương mại đã dẫn tới việc hạ mức thuế xuống còn 10% đối với hàng hóa từ nhiều quốc gia khác (ngoại trừ Trung Quốc), nhưng Trung Quốc vẫn phải đối mặt với mức thuế cao hơn, gây ảnh hưởng đáng kể đến dòng chảy thương mại.
Hành động này đã dẫn đến hiện tượng gấp rút nhập hàng trước thời điểm điều chỉnh thuế, khiến hoạt động vận chuyển hàng hóa từ một số quốc gia sang Mỹ tăng đột biến trong ngắn hạn. Tuy nhiên, về lâu dài, nhu cầu tiêu dùng tại Mỹ được dự báo sẽ giảm, một phần do giá cả hàng hóa tăng và người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu trong môi trường kinh tế đầy bất ổn.
Trung Quốc chịu sức ép kép: thuế quan và chính sách de minimis
Đặc biệt, thị trường vận tải hàng không từ Trung Quốc sang Hoa Kỳ đang ghi nhận mức sụt giảm nghiêm trọng. Nguyên nhân không chỉ đến từ mức thuế cao tiếp tục được áp dụng đối với hàng hóa Trung Quốc, mà còn từ quyết định kết thúc chính sách miễn thuế de minimis có hiệu lực từ ngày 2 tháng 5 năm 2025.
Trước đó, chính sách de minimis cho phép hàng hóa trị giá dưới 800 USD được nhập khẩu vào Hoa Kỳ mà không phải chịu thuế hoặc các thủ tục hải quan phức tạp. Chính sách này được coi là “cửa sau” cho hàng hóa từ Trung Quốc thâm nhập thị trường Mỹ một cách dễ dàng, đặc biệt là các mặt hàng tiêu dùng giá rẻ, thiết bị điện tử, quần áo và phụ kiện.
Tuy nhiên, việc chấm dứt cơ chế này đã gây ảnh hưởng nặng nề đến các nhà cung cấp Trung Quốc và các sàn thương mại điện tử xuyên biên giới. Nhu cầu vận chuyển bằng đường hàng không, vốn được ưa chuộng cho các lô hàng nhỏ, giảm mạnh vì các doanh nghiệp buộc phải cân nhắc lại chiến lược tiếp cận thị trường Mỹ.
Gia tăng nhu cầu vận chuyển từ Đông Nam Á
Ngược lại với xu hướng suy giảm từ Trung Quốc, khu vực Đông Nam Á đang chứng kiến một làn sóng gia tăng mạnh mẽ về nhu cầu vận chuyển hàng hóa sang Hoa Kỳ. Sự chuyển dịch này không phải là hiện tượng ngẫu nhiên mà là hệ quả của xu hướng đa dạng hóa chuỗi cung ứng toàn cầu, trong đó các nhà nhập khẩu Mỹ tìm cách giảm phụ thuộc vào Trung Quốc và mở rộng nguồn cung từ các quốc gia như Việt Nam, Thái Lan, Indonesia và Malaysia.
Đặc biệt, trong những tuần cuối tháng 5 và đầu tháng 6 năm 2025, nhu cầu vận chuyển hàng hóa từ Đông Nam Á tăng đột biến, khi nhiều doanh nghiệp gấp rút hoàn tất đơn hàng trước thời điểm kết thúc hiệu lực của một số ưu đãi thương mại – cụ thể là trước ngày 9 tháng 7 năm 2025, thời điểm một số mức thuế ưu đãi sẽ hết hiệu lực. Điều này đã khiến các hãng hàng không, đặc biệt là các hãng chuyên vận tải hàng hóa (cargo airlines), điều chỉnh công suất vận chuyển, chuyển hướng khỏi Trung Quốc để tăng chuyến bay đến các sân bay lớn tại Đông Nam Á.
Tác động đến giá cước vận tải hàng không
Với những biến động kể trên, thị trường giá cước vận tải hàng không cũng đang phản ứng một cách rõ rệt:
Từ Trung Quốc sang Hoa Kỳ, giá cước đang ở mức thấp hơn trung bình nhiều năm, do công suất thừa và nhu cầu yếu.
Từ Đông Nam Á sang Hoa Kỳ, giá cước tăng đều, và có thể sẽ đạt đỉnh vào cuối tháng 5 do nhu cầu cao bất thường.
Tình hình này buộc các hãng vận chuyển, cả quốc tế lẫn nội địa, phải liên tục điều chỉnh lịch trình và chiến lược khai thác đội bay, cũng như xem xét đầu tư vào các trung tâm logistics mới tại Đông Nam Á để đón đầu xu hướng dịch chuyển chuỗi cung ứng.
